De herinrichting van een binnentuin
samen met bewoners en gemeente Arnhem
Leestijd: 7-11 minuten
Stel je voor: drie binnentuinen uit een jaren ’60-wijk. Tegels, gras en verouderde speeltoestellen, deels op vervuilde grond.
Hoe vorm je die als gemeente om tot buurttuinen waar bewoners elkaar ontmoeten?
In dit artikel lees je hoe gemeente Arnhem dat samen met bewoners en vakmensen voor elkaar kreeg in Presikhaaf. Inclusief lessen die jij kunt gebruiken. Wij droegen bij aan de planvorming, het ontwerp en de bestektekeningen voor de herinrichting van de binnentuin door de gemeente.
Dit project is in de zomer van 2025 afgerond. Onderaan de pagina staan de foto's van het project tot
De ideeën van de bewoners voor de binnentuinen
De bewoners aan de binnentuinen in Presikhaaf wilden een plek met meer ruimte om te spelen en elkaar te ontmoeten. Naast spel wilden ze schaduw en eetbaar groen.
Belangrijk voor het project was de kartrekker uit de buurt, Jan. Hij zette zich vanaf het begin in voor een plek waar kinderen veilig kunnen spelen. Hij betrok buren en zorgde voor samenwerking tussen de drie tuinen.
Actieve bewoners zoals Jan zijn belangrijk om de wens van de wijk op de kaart te zetten én te houden. Die betrokkenheid zorgde ook voor goede afstemming tussen wijk, gemeente en ingenieursbureau.
Samenwerking tussen bewoners, gemeente en makers
Het begon aan de keukentafel. Letterlijk. De gemeente Arnhem speelde hierin de sleutelrol. Van projectleider tot team Leefomgeving: zij zorgden voor structuur en ruimte voor bewonersinbreng. In november 2022 sloot creatief programmamaker Carien Poissonnier aan bij het projectteam van de Buurttuinen vanuit het ‘ik denk mee’ programma van de Cultuuracademie.
Zij ondersteunde en begeleide het projectteam in deze sociale opgave en ontwierp kaders en interventies om bewoners te betrekken.
Vanaf 2024 waren ook wij betrokken bij de planvorming. De ideeën die tijdens de bewonersbijeenkomsten ontstonden, werden steeds concreter. In overleg met alle betrokkenen bekeken we wat binnen de randvoorwaarden mogelijk was. Aan ideeën was geen gebrek. Voor ons was het dus belangrijk structuur aan te brengen en het project van initiatieffase naar voorbereiding te begeleiden.
Hoe werd het ontwerp tastbaar voor bewoners?
Tijdens een bewonersbijeenkomst maakte Carien bijvoorbeeld met linten zichtbaar welke bomen zouden verdwijnen. Een eenvoudige methode die direct inzicht gaf. Al snel bleek dat bewoners de grote moeraseik wilden behouden. In overleg met het team werd de speelplek verplaatst zodat de boom kon blijven staan. De boom zorgt nog steeds voor schaduw en herkenning.
Wij verzorgden het ontwerp, de technische tekeningen en de bestekstukken. Met 3D-visualisaties maakten we lastige keuzes over sanering en hoogteverschillen inzichtelijk. Daarnaast waren we aanwezig bij bewonersbijeenkomsten, de plantdag en de opening. Zo bleven we beschikbaar wanneer er nog vragen waren. Net als alle anderen: een onderdeel van het geheel.
Werk jij aan een vergelijkbare opgave?
Werk je zelf aan een vergelijkbare opgave en heb je vragen aan de betrokken projectleider van de gemeente Arnhem? Stuur een bericht en we brengen je in contact.
Je kunt ook bellen naar 026 82 00 391 voor meer informatie of plan een belafspraak met Nicole Behnke van NB2N ingenieursbureau.
Hoe werd het ontwerp werkelijkheid?
Voordat de wijk ontstond is het gebied gebruikt als stortplaats. Hier zit een leeflaag op. Maar onder de speelplekken en het eetbare groen, wilde iedereen een grotere veiligheidsmarge. Daarom is een halve meter grond door de combinatie EijkDoorn gesaneerd, afgedekt en vervangen met schone grond. Het eetbare groen is daarnaast verhoogd aangebracht met nog een halve meter schone grond. Hierdoor staat het op 1 meter schone grond. EijkDoorn was ook verantwoordelijk voor de uitvoering van het ontwerp en de aanplant van heesters en bomen.
Opvallend in het ontwerp zijn de betonnen zitelementen van Struyk Verwo Infra. Deze werden speciaal voor het project ontworpen en voorzien van een antigraffiticoating. Bij het plaatsen van de elementen in de strakke lijnenstructuur was het belangrijk nauwkeurig te meten en te werken.
De fruitbomen, zoals vijg, kweepeer en appel, kozen we samen met bewoners uit. Tijdens de plantdag werkten buurtbewoners, de gemeente en organisaties zoals Volkshuisvesting en Rijnstad zij aan zij.
De speelplekken werden ter plaatse gebouwd door Stouthout. Iedere tuin kreeg unieke elementen, afgestemd op de wensen van bewoners.
Het eindresultaat:
unieke ontmoetingsplekken in Presikhaaf
Wat zie je nu? Drie binnentuinen die samen een geheel vormen door de duidelijke lijnstructuur van de verhoogde plantvakken. Elke tuin heeft een eigen sfeer, met de nadruk op spelen, plukken of ontmoeten. Bewoners kozen voor de ontwerpen van Beeldend kunstenaar Andette van de Leest die elke tuin verbinden met de buurt. Graffiti-kunstenaar Erik Snelder vertaalde dit naar kleurrijke muurschilderingen.
De wijkbewoners noemen de wijk inmiddels “De vijgenwijk”.
Wat zijn de cijfers achter het resultaat?
- 35 nieuwe bomen vervingen 5 verwijderde exemplaren
- Kroonvolume groeit van 60 naar 1.108 m²
- 0,5 meter grond afgegraven en opnieuw opgebouwd met een schone leeflaag
- Totale budget voor ontwerp, participatie en bestek: € 46.697
- De tuinen worden sinds de opening intensief gebruikt door jong en oud!
Misschien nog belangrijker: bewoners voelen zich eigenaar. Ze snoeien de bomen, drogen kruiden en onderhouden de tuin samen.
27 juni werden de buurtuinen feestelijk geopend. Wethouder Cathelijne Bouwkamp
Wat kun jij meenemen voor je eigen project?
- Ondersteun bewoners die initiatief tonen, zonder de regie los te laten
- Combineer noodzakelijke ingrepen, zoals sanering, met meerwaarde voor de buurt
- Maak plannen visueel en tastbaar: met sfeerbeelden, 3D-visualisaties of iets simpels als linten
- Betrek partners als opbouwwerk en woningcorporaties voor langdurige betrokkenheid
En de rol van NB2N ingenieursbureau?
Wij zijn dankbaar dat we aan de herinrichting van de wijk mochten bijdragen. In het ontwerp, de participatie en de techniek. Als gesprekspartners. Als onderdeel van het team dat gemeente Arnhem samenstelde. Rosa Pattiapon en Robbert-Jan Legtenberg waren vanuit NB2N betrokken bij het project.
Dit project laat vooral zien wat mogelijk is als gemeente, inwoners en partners sámen hun buurt verbeteren met een goed georganiseerd participatie traject.
Binnentuin Arnhem Presikhaaf door de tijd
Veelgestelde vragen over herinrichting van de openbare ruimte
- Geef initiatiefnemers steun én structuur. Laat bewoners meedenken en doen, maar zorg dat het proces helder blijft.
- Laat het ontwerp tot leven komen. Denk aan 3D-visualisaties, maquettes of iets simpels als een lint op de grond.
- Koppel techniek aan betekenis. Een sanering hoeft geen verplicht nummertje te zijn, maak er iets moois van voor de buurt.
- Betrek partners van het begin tot het eind. Woningcorporaties, opbouwwerk of een cultuurpartner kunnen veel bijdragen aan lange termijn succes.
- Blijf aanwezig, ook na de oplevering. Zo bouw je vertrouwen en zorg je voor duurzame betrokkenheid.
Schrijver van het artikel is: Nicole Behnke
AI is ingezet voor de spelling- en grammatica. De tekst is redactioneel zelfstandig vormgegeven door Nicole Behnke conform transparantieverplichtingen onder de EU AI Act.
Herinrichting binnentuin Arnhem
Hoe richt je als gemeente de openbare ruimte in een wijk samen met bewoners in?
Door participatie, slimme planvorming en maatwerkontwerp moet een plek ontstaan waar bewoners elkaar ontmoeten.
Drie verouderde binnentuinen in Arnhem zijn omgevormd tot levendige, unieke buurttuinen met speelplekken, eetbaar groen en bewonersbetrokkenheid.
De sleutel tot succes lag in samenwerking tussen bewoners, gemeente en ontwerpers, met ruimte voor initiatief én structuur. De aanpak is herhaalbaar in andere wijken.